15 - مجمل و مبيّن : گاهى در كلام گوينده جمله‌اى به صورت مبهم گفته مىشود كه شنونده از آن جمله به تنهايى نمىتواند بطور قطع مقصود وى را دست يابد ولى ممكن است با جملاتى كه گوينده در گفته‌هاى بعدى خويش آورده است ، مطلب تبيين گشته و كلام نخستين از ابهام بدر آيد . در اصطلاح اصول ، جمله نخستين را مجمل و جمله دوّم را مبيّن ( بفتح ياء ) مىگويند . البته انگيزه اينكه چرا گوينده در بعضى موارد مبادرت به صدور كلام مجمل مىنمايد بحثى است كه دانشمندان علم معانى و بيان در اين زمينه به تفصيل سخن گفته‌اند و نمىتوان آن علل را دقيقا احصاء كرد . در مورد روايات و احاديث صادره از ائمه عليهم السّلام يكى از علل عمده وجود عوامل سياسى بوده كه آن بزرگواران بخاطر تقيّه از عناصر ناباب كه احيانا در جلسات حضور داشتند كلماتشان را به صورت مجمل بيان مىداشتند و در فضايى ديگر به نصب قرينه و پرده‌بردارى از جملات مجمل و مبهم مبادرت مىنمودند . گفتن كلمات دو پهلو براى حفظ جان و پيشبرد مقصود در تاريخ تشيّع ، كه اقليّت هميشه در تحت فشار و اختناق بوده‌اند ، رويّه رائجى محسوب شده است و گذشته از حضرات پيشوايان عليهم